عکس یاشاسین آزربایجان یاشاسین تراختور
متن رنگی

http://aytam.1000charge.com/ خرید شارژ اینترنتی

بیز گلیروخ ای آسیا، تورکلرین ایفتیخارویخ، تیراختورون عاشقیوخ، هر تیمین بیز سروریوخ چوخلی زحمتلر چهدوخ، تا بو گونی بیز گوردوخ، آندولا اللها کی بیز، حقیمیزه ال تاپدوخ تک توپ پيش بيني مسابقات فوتبال به زبان سرخم خنديدي - انقلابه سبزت را به نظاره نشستم - در مرگ درياچه ام سکوت مکن - تا به وداع خليجت نخندم آلدیغمیز بیلگیلارا بو سایت یئنی دا فیلتر اولوب دی
یاییلیب : پنجشنبه 27 تیر 1392 | یازار : آنا وطن سوزو | بؤلوم : تاريخي | 0 باخيش لار
من اؤز يوواسيندان اوچان ترلانام

سهند آتام اولوب، ساوالان آنام

يقين اونوتماميش او دييار مني

اورمييا، تبريزم، آزربايجانام

Mən öz yuvasından uçan tərlanam

Səhənd atam olub, Savalan anam

Yəqin unutmamış o diyar məni

Urmiya, Təbrizəm, Azərbaycanam

آرديني اوخو
امروز از طرف تو متهم به بي تفاوتي به امور بسيار مهم جامعه امروزم! اما دستت درد نكند تو هنوز به ياد من هستي، حتي در ميان اين سيلاب خون! هنوز فضاي net پر است از احساس تكريم تو نسبت به من و امثال من. هر روز Emailهاي زيباي تو به دستم مي رسد كه پر است از جكهاي جديد و قديم تو.
از اينها بگذريم، راستي كاري كه در تهران مي شود كارستان است. اما من اينجا در آذربايجان ساكت و بي خيال نشستم، من رفيق نيمه راه! شايد ترسيده ام !اما نه يادت نرفته كه نفر جلويي، آن سرِ سران فتنه خود، تورك است. در صد سال گذشته هم كه در تمامي انقلابها نفر اول من بودم. يادت نيست؟! مشروطه و آذربايجان، 1324 و فرقه دموكرات، مصدق تورك و ماجراي نفت، انقلاب و 29 بهمن، جنگ تحميلي و سرداران شهيد تورك.
امروز با تو نيستم چون هرگز با من نبودي، امروز با تو نيستم چون از تو خسته شده ام! از آن خنده هاي هميشگي ات، از آن قيافه هميشه حق به جانبت، از خود برتر بينيات، از اين همه تحقيرهايت، از كوچك شمردنت، از آن نگاه بالا به پايين ات، از تخريب شخصيت ات
من و تو با هم در اين خاك زاده شديم. تو وارث تاريخ 2700 ساله شدي و فرهنگ اصيل ايراني اما من مجبور به نسيان تاريخ 7000 ساله خود شدم و خرده فرهنگ.
تو در مدرسه به زبان مادريت شعر خواندي و جايزه گرفتي و من به دليل صحبت به زبان مادري ام حكم اخراج. كتابهايمان پر بود از عكس نياكان تو و من بي هيچ نژاد و تاريخي! همه جا نشانهايي از فرهنگ اصيل تو بود و من با تمدن 7000 ساله بي اصل و نشان و مدرك بودم. براي تو آثار تاريخي مي ساختند! و آثار تاريخي من هر روز ويران مي شد.


آرديني اوخو
یاییلیب : یکشنبه 15 اردیبهشت 1392 | یازار : آنا وطن سوزو | بؤلوم : تاريخي | 0 باخيش لار

اندر حكايت كورش كبير و ماجراي بستني خوردن فرزندانش

مي‌پرسيدم چرا اين همه جمعيت و فشار و تقلا براي گرفتن يك بشقاب قيمه يا يك ليوان شربت؟ مي‌گفتند براي اينكه «نذري» است. مي‌پرسيدم چرا اين همه هجوم و بگير و بكش براي يك ظرف قورمه‌سبزي؟ مي‌گفتند براي اينكه «شفا» است. همه اينها درست.

http://ghiasabadi.com/wp-content/uploads/2013/04/bastani1-300x203.jpg


اما اين واقعه را كه عكس‌هاي آن در چند روز اخير و با خفت و خوارداشت ايرانيان در بسياري از رسانه‌هاي جهان منتشر شده (جستجو كنيد: ice cream tehran) و اسباب تحقير و سرزنش ما را فراهم آورده، چگونه مي‌توان جواب داد و توجيه كرد؟ چگونه و با چه انگيزه‌اي ممكن است چنين جمعيت انبوهي از ملت سانتي‌مانتال بالاي شهر تهران در توچال بخاطر تصاحب يك بستني ليواني مجاني دست به اينچنين هجوم و فشار و لگدمال كردن يكديگر بزنند و همديگر را خفه كنند؟ اينجا كه نه پاي نياز مطرح است (كه هيچ نيازمندي اينچنين حقيرانه رفتار نمي‌كند كه خوراكي‌اي را جلويش بيندازند)، نه از گرسنگي است، نه بخاطر ثواب نذري است، و نه پاي شفاي ضامن آهو در ميان است.

 

 



آرديني اوخو

دختر شجاع آذربايجاني در برنامه ي تلويزيوني: سو دئييبدير منه اوولده آنام، آب كي يوخ+ ويديو

آذوح: دختر جوان آذربايجاني در برنامه ي تلويزيوني ايران و عليرغم وجود فشارهاي امنيتي، شعر مشهور پروفسور زهتابي را به زيبايي تمام بيان نمود. 

به گزارش آذوح اين دختر آذربايجاني اهل خوي در برنامه ي مشاعره ي "چكامه" كه به مشاعره ي اشعار فارسي اختصاص دارد در اقدامي ناگهاني و قابل ستايش، شعر "سن اوسان، منده بويام" پروفسور زهتابي را دكلمه كرد. 
گفتني است اين اشعار در انتها با تشويق گسترده ي حاضرين و سكوت معني دار مسئولين دولتي همراه گرديد. 



آذوح






آرديني اوخو
یاییلیب : چهارشنبه 2 اسفند 1391 | یازار : آنا وطن سوزو | بؤلوم : تاريخي | 0 باخيش لار
ana dili günü

آنا ديلي گوني هامي توركلرَ موتولو اولسون

روز جهاني زبان مادري را به همه هموطنان فارس و كرد و لر و بلوچ و عرب و ... تبريك عرض ميكنم

در متن زير ابتدا به توانايي هاي زبان تركي پرداخته و سپس شكايتي ميكنيم بر مسئولين كشور عزيزمان ايران براي معتل نگه داشتن حقوق مردم آذربايجان

و اميدوار باشيم وعده ها روزي با عمل گره بخورند

 

زبان شيواي توركي

از نظر زبانشناسان ، زبان تركي زبانيست شكرين ، بغايت زيبا و دلنشين و اصيل و قانونمند با ريشه اي هزاران ساله. تمام قواعد و گرامر اين زبان هنري و شكري موزون و مبتني بر ملودي است تا جائيكه بعضي زبانشناسان ، اختراع آنرا فوق بشري و اعجاز گونه و اعجاب انگيز خوانده اند.

زبانشناس نامي ، Man Muller ، انگشت به دهان از عظمت فوق بشري زبان تركي ، چنين سخن مي راند: «زمانيكه ما زبان تركي را با دقت و موشكافانه مي آموزيم با معجزه اي روبرو مي شويم كه خرد انساني در عرصه زبان آنرا آفريده است». Herman Vanbery از نظر زيبائي و كمال ، جايگاه آنرا بالاتر از زبان عربي مي داند. «نيكيتا هايدن» زبانشناس نامي آلماني و عضو مؤسسه اروپائي يوروتوم ، با شك و شبهه نسبت به خلق زبان تركي توسط فرمولهاي پيچيده توسط انديشمندان مي گويد: «انسان در آنزمان قادر به خلق چنين زباني نبوده ، يا موجودات فضائي اين زبان را خلق كرده اند و يا خداوند به پيامبران خود ، اين عاليترين كلام ارتباطي را هديه كرده است».

در زبانشناسي تطبيقي ، فصل بسيار جذاب ، شيرين و علمي اتيمولوژي ، به ريشه شناسي كلمات بصورت علمي مي پردازد. مي توان بوسيله علم اتيمولوژي ، تأثير زبانهاي مختلف روي هم را ديد. زبان غالب ، زباني است كه توانمند بوده و زبان ديگر را تحت سيطره خود درآورده است ، طوريكه گاهي زبان مغلوب به گويشي از زبان غالب تعبير مي شود ، مانند زبان فارسي كه بنا به آخرين نتائج علمي و تحقيقاتي سازمان يونسكو بعنوان 33 مين گويش زبان عربي معرفي شد و بصورت زباني مستقل پذيرفته نشد.

تأثير زبانها روي هم گاهي براي دو زبان همسايه جغرافيائي اتفاق مي افتد ، مانند زبان عربي و فارسي. گاهي براي دو زبان همسايه ادبي پيش مي آيد ، مانند زبان فارسي كه از زبانهاي هند و اروپائي اند. اما گاهي يك زبان با درنورديدن قله هاي زمان و مكان ، همه را به تسخير مي كشد ، مانند زبانهاي تركي و انگليسي.

زبان تركي بعنوان كهنترين زبان دنيا با متكلماني كه شرق و غرب عالم را تحت حاكميت خود درآورده بودند ، جا پائي در تمام زبانهاي دنيا دارد. شايد زباني وجود نداشته باشد كه تحت تأثير اين زبان قرار نگرفته باشد. البته اين تأثير در كنار گستردگي جمعيتي و وسعتي حكومت تركان ، ناشي از توانمندي و زيبائي و قانونمندي زبان تركي نيز بوده است.

ادامسين اوخوماغ اوچون باخيشلاري اوستوندا كليك الين تا بوتون مقاله ني اوخوياسيز



آرديني اوخو

 smsiha.net moazenzade كد آهنگ هاي پيشواز سليم موذن زاده محرم

كد آهنگ پيشواز نوحه توركي از سليم مؤذن زاده براي ماه محرم

ارسال كد به 7575

جان عزيز زهرا    441707

خدا حافظ اي آنام باجي   441709

خانه مولا شده روشن  441451

سقاي حرم  441711

كانون وفا زينب  441708

كشته نماز من  441710

مشكل گشا ابوالفضل  4412244

وفالي قارداش  441712

يادگار حيدر  441706

 



متوليان بي توجه به محوطه تاريخي/نابودي درانتظار گورستان قاراصاندويق
اروميه - خبرگزاري مهر: در حالي كشف يك محوطه تاريخي در محل گودبرداري مدرسه در حال ساخت 15 خرداد اروميه(مهر سابق) اواخر مهرماه سال جاري وجودگور دسته جمعي مربوط به فتنه جيلولوق را ثابت مي كرد، ميراث فرهنگي آذربايجان غربي دستور تخريب آن و ادامه عمليات گودبرداري را صادر كرد.
به گزارش خبرنگار مهر، دبيرستان دخترانه 15 خرداد اروميه كه با قدمتي 75 ساله تخريب و در حال نوسازي بود، بر روي محل گورستاني تاريخي به نام "قاراصاندويق" از گورستان هاي قديمي شهر اورميه قرار داشت كه تجديد بناي اين مدرسه در اين محل علاوه بر كشف اين گورستان بقاياي اجسادي را نيز نمايان ساخت كه نحوه دفن آنها حقايق بسياري را از يك رويداد تاريخي پيش روي باستان شناسان و كارشناسان ميراث فرهنگي استان گشود.
اواخر مهر ماه سالجاري برخي از وب سايت هاي خبري آذربايجان غربي خبر از كشف يك محوطه تاريخي در اين محل دادند كه در آن محوطه استخوانهاي مردگاني يافت شد كه به نظر مي آمد به صورتي دسته جمعي احتمالا در يك رويداد تاريخي كشته شده اند.


يكي از باستان شناسان اداره كل ميراث فرهنگي،صنايع دستي و گردشگري آذربايجان غربي نيز با بررسي ضمني برخي شواهد به دست آمده احتمال داد در محوطه اي كه اين اجساد كشف شده اند احتمالا يك آتش سوزي بزرگ نيز رخ داده باشد.
رضا حيدري شاهد اين ادعايش را وجود بقاياي خاكستر بر سطح زيرين اجساد كشف شده و سوختن برخي استخوانهاي موجود دانست.
همچنين وجود قطعات ظروف سفالي كه بقاياي سوختگي تا مغز اين ظروف نفوذ كرده بودند،خبر از يك آتش سوزي عظيم مي داد كه به نظر مي رسد عمدي بوده است.
عمق گودبرداري شده محل حدود چهار متر بود و بقاياي اجساد از عمق يك متري شروع و تا سه متر زير زمين نيز وجود دارند كه اين مهم نيز حاكي از حفر چاله اي عميق براي دفن دسته جمعي اجساد قربانيان اين واقعه تلخ تاريخي است.
همچنين با وجودي كه قطعات ديگري از ظروف سفالي و حتي لعابدار كشف شده در اين محل نشان از وجود يك محوطه تاريخي بزرگ دارد و نيازمند بررسي و انجام پژوهش هاي باستان شناسي است، به علت عدم ثبت اين محوطه در فهرست آثار ملي، عمليات عمران همچنان ادامه داشت و ماشين آلات حفاري همچنان زير نظر پيمانكار طرح به گودبرداري خود ادامه مي دهند.


در ضلع شرقي اين محوطه به هنگام حفر گودي توسط بيل مكانيكي، بقاياي آثار سفالينه و ظروف لعابدار داراي نقش و نگار زيباي دوره اسلامي به دست آمد. همچنين در اين محل تونلي نيز ديده شد كه نشان از وجود يك قنات تاريخي در اين محل دارد.
قبرهايي نيز در قسمت سطحي اين محوطه مشاهده شدند كه متعلق به گورستان تاريخي "قاراصاندوق" اروميه هستند اما اجساد اين قبور تفاوت عمده اي با ديگر اجساد موجود در عمق پايين تر كه به صورت غيرمتعارف سوخته دفن شده اند دارد.
آثار ارزشمندي در محوطه گورستان قاراصانديق اروميه باقي نمانده است
بعد از گذشت تنها چند هفته و بررسي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري آذربايجان غربي اعلام شد آثار ارزشمندي در محوطه گورستان قاراصاندويق باقي نمانده و عمليات عمراني در اين محوطه مي تواند ادامه داشته باشند اقدامي كه ضمن تعجب مايه تاسف نيز است.
نكته قابل تامل اينكه مسئولان ميراث فرهنگي خود وجود اين محوطه تاريخي را تاييد مي كنند.
معاون ميراث فرهنگي اداره كل ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري آذربايجان غربي در گفتگو با خبرنگار مهر گفت: هيچگونه آثار ارزشمندي در محوطه گورستان قاراصانديق اروميه باقي نمانده است.


خسرو فري افزود: گورستان تاريخي قاراصانديق كه محل مدرسه 15 خرداد و بخشي از بلوار مدني 2 و ابتداي خيابان عسگرخان واقع شده، نشانه هايي از تدفين دسته جمعي مربوط به حوادث تاريخي يك سده پيش در شهر اروميه به چشم مي خورد.
وي ادامه داد: طبق گزارش واصله از سوي مردم مشخص شد كه در محل مدرسه 15 خرداد (مهر سابق)، اداره كل نوسازي، توسعه و تجهيز مدارس استان اقدام به تجديد بناي مدرسه كرده كه طي اين پروژه و پس از تخريب مدرسه قديمي، محل پروژه جديد گودبرداري و گورستان قديمي از زير خاك بيرون آمده است.
فري با اعلام اينكه اين گورستان مربوط به دوره اسلامي متاخر است اعلام كرد: گورستان قاراصانديق در دو دوره شاهد تدفين اموات بوده است.
وي گفت: با توجه به اينكه بخش اعظمي از گورستان هنگام احداث خيابان مدني از بين رفته و محل فعلي نيز قبلا تخريب و مدرسه قديم 15 خرداد احداث شده بود، هيچگونه آثار ارزشمندي در اين محوطه باقي نمانده است در اين راستا ميراث فرهنگي در جهت اهداف پروژه هاي عمراني آموزش و پرورش استان، مجوز ادامه عمليات در محل گودبرداري شده را به مسئولان مربوطه ابلاغ كرده است.
اين اقدام قابل تامل ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري آذربايجان غربي در حالي صورت مي گيرد كه بررسي اين محوطه تاريخي مي توانست پرده از حقايق تاريخي اين ديار بردارد.


یاییلیب : چهارشنبه 26 مهر 1391 | یازار : آنا وطن سوزو | بؤلوم : تاريخي | 0 باخيش لار
 

Qədim Azərbaycan şəhəri Təbriz

Azərbaycanın mədəniyyət mərkəzlərindən biri olan Təbriz qədim dövrlərdən etibarən strateji mövqeyinə və əlverişli iqlim şəraitinə görə qədim Şərqdə şöhrət qazanmışdır.Ən qədim dövrlərdən mühüm ticarət yolları Cənubi Qafqaz, İberiya və Qafqaz Albaniyasından Cənuba doğru – Beynəlnəhreyn və Hindistana gedən ticarət yolları bu şəhərdən keçib getmişdir.

Qərbdən uzanan ticarət yolları da Kiçik Asiyanı keçərək Təbriz şəhərində Beynəlnəhreyn və Hindistandan gələn yollarla birləşmişdir. Beləliklə Təbriz şəhərinin inkişaf etməsinə təsir göstərən mühüm amillərdən biri ticarət yolları olmuşdur.

Hələ Manna dövləti dövründə bu şəhər mühüm mərkəzlərdən biri olmuşdur. Assur mixi yazılarında şəhərin adı Tavreş kimi çəkilir və burada nəhəng qalanın olması qeyd edilir. Təbriz şəhəri Polibi, Diodor və Ptolomeyə görə Ovront dağının (Səhənd)ətəyində yerləşir.

Şəhər qırmızı rəngli torpağa sahib olan Eynal-Zeynal və yaxud Surxab yüksəkliyinin Cənubunda yerləşir. Bu ovalığın səviyyəsi Urmiya gölünün Şimal-Şərq bucağına tərəf getdikcə azalır. Eynal-Zeynal yüksəkliyi dəniz səviyyəsindən 1800 m hündürlükdə yerləşməklə bərabər, şəhərin Şimal-Qərbindən başlayaraq Qaradağ silsiləsini Səhənd dağı ilə birləşdirir.

Şəhərin Cənubunda dəniz səviyyəsindən 3547 m hündürlüyə malik olub, zirvəsi daim qarla örtülü olan Səhənd dağı ilə şəhər arasında təxminən 50 km məsafə var. Bu dağ qədim Assur mənblərində Uauş dağı adlandırılır.Dağın şimalında və şəhərin cənubunda yerləşən Yanıq adlanan təpələr, dəniz səviyyəsindən 500-600 m hündürdə yerləşir. Şərq tərəfdən şəhəri çox yüksək olmayan Sarı dağ (farslar bu dağı Zərdüguh adlandırır) əhatə edir. Şəhərin ərazisi dəniz səviyyəsindən 1350-1500 mm-ə qədər yeksəklikdə yerləşir. Beləliklə Təbriz şəhərinin ətrafında olan dağlar onu üzük qaşı kimi əhatə etmişdir.

Şəhər və onun ətrafının əlverişli təbii-coğrafi şəraiti, orada insan məskənlərinin hələ qədim dövrlərdən yaranmasına səbəb olmuşdur. Təbriz şəhəri və onun ətrafında olan əkin sahələri, habelə bağlar su ehtiyyatı az olan kiçik dağ çayları və arxlar vasitəsiylə suvarılır.

Lakin elə çaylar da vardır ki, onlardan yalnız ilin müəyyən dövrlərində istifadə etmək olur. Qalan dövrlərdə isə suyun tərkibində duz məhlulları çox olduğundan suvarılma işi çətinləşir. Belə çaylardan biri də Acıçay çayıdır. Bu çay Savalan dağının Şərq ətəklərindən başlanğıcını alaraq, Sərab mahalını suvardıqdan sonra Xanımrud mahalında İskəndərçayla birləşir və Təbriz şəhərinin Şimalından keçir. Acıçay Mayan, Axola, Baranlı, Satınlı və Şora kəndlərinin ərazisindən keçərək Urmiya gölünə tökülür.

Orta əsr müəllifi Həmdullah Qəzviniyə görə vaxtilə Təbriz şəhərinin ətrafında 600-ə qədər kəhriz mövcud olmuşdur. Qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycanda kəhriz suvarma sisteminin tarixi çox qədimdir.

Təbriz ərazisi kontinental əraziyə malikdir. Burada qışda tempratur -28, yayda isə 25/30 dərəcə olur.

Təbrizdə ən güclü zəlzələ 858 və 1042-ci illərdə baş vermiş və şəhəri yerlə-yeksan etmişdir. Mənbələrin verdiyi məlumta görə Təbrizdə 858-ci ildə baş vermiş zəlzələ nəticəsində şəhərdə 40 min nəfər adam həlak olmuşdur. Təbrizdə yerin xəfif tərpənməsini həmişə hiss etmək mümkündür. Bəzi alimlərə görə yerin belə tərpənməsinə səbəb vaxtilə Səhənd dağının vulkanik olmasıdır. Lakin Xanıkov bunu yer təbəqələrinin dəyişməsi ilə sübut etməyə çalışır.

Azərbaycanın təbii və coğrafi şəraitinin əlverişli olması bu ərazidə yaşayan əhalinin yaşaması üçün qədim zamanlardan gözəl imkan yaratmışdır.

Müasir Təbriz, Mərənd və Xoy şəhərlərinin yerləşdiyi ərazi Manna dövründə Sanqbitu adlanırdı. Bu ərazi Urmiya gölünün Şimal və Şimal-Qərb ərazisini əhatə edirdi. Xəzər dənizi ilə Urmiya gölü arasndakı ərazi – Təbriz və Miyanə rayonları Zikirtu adlanırdı. Sanqbitu və Zikirtu rayonları öz dövrlərinə görə inkişaf etmiş rayonlar idi. Bunu arxeoloji qazıntılar və yazılı məlumatlar da təsdiqləyir. Belə ki, Assur hökmdarı II Sarqonun Urartu dövlətinə yürüşü zamanı bu ərazi onun ordusunu un və şərabla, habelə yük və minik heyvanı ilə təmin etmişdi.

Bu ərazidə əkinçilik və maldarlıqla yanaşı sənətkarlq da inkişaf etmişdi. Ziviyə, Həsənli və Yanıqtəpədən əldə edilən arxeoloji materiallar bu ərazidə sənətkarlığı yüksək inkişaf etdiyini göstərir.

Təbriz şəhərinin tarixinin öyrənilməsi üçün Assur hömdarı II Sarqonun (e.ə. 722-701) eramızdan əvvəl 714-cü ildə Manna ərazisinə soyğunçu hücumunun və onun bu hücum haqqında verdiyi məlumatların böyük əhəmiyyəti vardır. Bu hücum zamanı yazılmış II Sarqonun kitabəsi, Manna və habelə Təbriz şəhərinin tarixinin öyrənilməsinə dair ən qiymətli sənəddir. Həmin kitabədə deyilir: ”Tarmakisdə əhəmiyyətli istehkamlar vardır. Burada yaradılan səddlər möhkəmdir. Həmin səddlər böyük xəndəklər vasitəsi ilə dövrəyə alınmışdır. Dövlət qoşunlarının əlavə qüvvəsi də burada saxlanılır. Eyni zamanda onların atları da burada bəslənilir. Ətraf rayonların əhalisi mənim qorxumdan buraya toplanmışdı. Mən bura hücum edən zaman əhali buranı tərk edərək susuz çöllərə qaçmağa məcbur oldu (susuz çöl dedikdə Muğan nəzərdə tutulur). Mən bu mahalı ələ keçirdim. Müdafiə istehkamı halına salınmış yaşayış yerləri arasında döyüşlərə başladım. Daxildə olan yaşayış yerlərinə od vurdum, qala sakinlərinin külli miqdarda olan ərzaqlarını yandırıb məhv etdim. Bundan başqa həmin qala ətrafında olan 30 kəndi də yandırdım.”

Tədqiqatçılar II Sarqonun kitabəsində qeyd edilən Tarmakis şəhərinin Təbriz olmasına şübhə etmirlər. Digər tərəfdən həmin kitabədə qeyd olunan Uşkaya qalasının müasir Üsküyə toponimi ilə bir mənşəli olması da diqqəti cəlb edən faktlardandır. Beləliklə II Sarqonun kitabəsi Təbrizin qədim dövr tarixi üzrə hələlik aşkar olunmuş yeganə mənbədir.

Lakin İran tarixçiləri şəhəri xeyli gəncləşdirərək onun orta əsrlərdə Abbasilər sülaləsindən olan Harun ər-Rəşidin hakimiyyəti dövründə inşa edildiyini yazırlar. V.F.Minorski qədim erməni dilli mənbələrə istinad edərək Təbrizin Abbasilərin hakimiyyətindən çox-çox əvvəl yarandığını qeyd edir. İran tarixçilərindən Məhəmmədhəsən xan Zinət “Zinət əl məcalis” və “Təqvime buldan “ adlı əsərlərinə istinad edərək Təbrizin Azərbaycanın böyük şəhərlərindən biri olduğunu və xalq arasında Toriz adı ilə məşhur olduğunu göstərir. Onun fikrincə qədim müəlliflər Azərbaycanın paytaxtının Kanza və yaxud Kanzak (Gəncək, Qazaka) olduğunu qeyd etmişlər. Qədim müəlliflər Təbriz şəhərini həm də Şahıstan adlandırırlar. Şahıstan iberdilli xalqlarda möhkəm, erməni dilində isə xəzinə deməkdir. Azərbaycanın qədim hökmdarları, sonra isə Sasani şahları öz xəzinələrini bu şəhərdə saxlayırmışlar.

Erkən orta əsr erməni dilli mənbələrdə Təbriz şəhəri həm də Davrij adlandırılır. Bu sözün mənası qrabarca (qədim erməni dili) qisasçı deməkdir. Erməni dilli mənbələrdə göstərilir ki, Arşakilər sülaləsindən olan Ərdəvan Ermənistan hökmdarı Böyük Xosrov ilə bir nəsildən (Ermənistan, Qafqaz Albaniyası və Atropatenada Arşakilər sülaləsinin kiçik qolları hakimiyyətdə olmuşlar.Böyük Xosrov da Ermənistanı idarə edən Arşaki əsilli hökmdardır.Tarixşünaslıqda Arşakilərin türk və parf mənşəli olması haqqında fikirlər var. Ayrıca parfların da türk mənşəli olması haqqında təkzibedilməz faktlar var.) və dost olduğuna görə biri digərinin müttəfiqi imiş. Sasani sülaləsinin banisi Ərdəşir əvvəl Ərdəvanın vəziri imiş. Lakin çox keçmədən o, Ərdəvana xəyanət edib onu öldürmüş, taxt-taca özü sahib olmuşdur. Bu xəbəri eşidən Ərdəvanın dostu və müttəfiqi Böyük Xosrov Ərdəşirdən qisas almaq üçün onunla on il müharibə etmişdir. Bu müharibədə bəzi hallarda Ərdəşirin üstün gəlməsinə baxmayaraq nəticədə Böyük Xosrov onu məğlub edərək Hindistana qədər qovmuşdur. Bu hadisədən sonra Böyük Xosrov eramızın 253-cü ilində Azərbaycanda bir şəhər salaraq onun adını Davrij qoymuşdur. Hər halda bu məlumat yarıməfsanəvi olsa da hələ Sasanilər dövründə Təbrizin bir şəhər kimi varlığını göstərir.

Orta əsr müəlliflərndən Yaqut Həməvi və Həmdullah Mustofi Qəzvini Təbriz şəhərinin əsasının qoyulması tarixini Abbasilər sülaləsindən olan Harun ər-Rəşidin bacısı Zübeydə xatunun adı ilə əlaqələndirirlər. Zübeydə xatun isitmə xəstəliyinə tutulmuş, guya Təbrizə gəldikdən sonra sağalmış və bununla əlaqədar olaraq o, bu yerdə şəhər salmaq əmrini vermişdir. ”Təb” fars dilində isitmə, ”riz” isə rixtən felindən olub tökmək deməkdir. Deməli, fars müəlliflərinin iddialarına görə Təbrizin lüğəti mənası isitməni müalicə edən deməkdir. Lakin bütün tarixi faktlar birmənalı şəkildə bu fikri rədd edir. Ən azından Təbriz bu sözün ilkin forması deyil.

Qeyd edək ki, Təbriz şəhəri yaxınlığında qazılmış qədim kəhriz indi də Zübeydə kəhrizi adlanır. Ola nilsin ki, Zübeydə xatunun əmri ilə bu şəhərdə bir sıra binalar tikilmiş və abadlıq işləri aparılmışdır və orta əsr müəllifləri də Təbrizin Zübeydə xatunun əmri ilə bina edilməsini qeyd edərkən qədim şəhərin bərpa edilməsini nəzərdə tutmuşlar. Lakin İran tarixçiləri əzəmətli şəhərin tarixini saxtalaşdırmaq üçün mənbələrin yalnış şərhindən istifadə etmişlər.

Təbriz qədim dövrlərdən Azərbaycanın paytaxtı olmaqla yanaşı, həm də atəşpərəstliyin mərkəzlərindən biri olmuşdur. Hazırda Təbriz yaxınlığında Allahu-əkbər dağı üstündə (Baba dağı yaxınlığında) möhkəm daş divarlara malik olan atəşgah binasının qalıqları saxlanlır. Bu atəşgah xalq arasında Zərdüşt peyğəmbər atəşgahı adı ilə məşhurdur.

Mənbələr və arxeoloji faktlar göstərir ki, Təbriz bir şəhər kimi heç də İran tarixçilərinin iddia etdiyi kimi orta əsrlərdə yox, eramızdan əvvəl birinci minillikdən etibarən yaşayış məntəqəsi kimi formalaşmışdır və bu şəhər haqqında ilk dəfə məlumat verən mənbələr qədim Assur mənbələridir. Bu mənbələrdə şəhərin adı Tarui və ya Tarmakis kimi qeyd edilir.

Şəhərin adı barədə mütəxəssislər yekdil qərara gələ bilməmişlər. Bəzi tarixçilər Tarui sözünün qədim türk dilində ikiqat qala mənasını verdiyini deyirlər. Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, bu ikiqat qala müasir Təbriz şəhərinin yerində olmuşdur. E.A.Qrantovskiyə görə müasir Təbriz sözünün tələffüzü özü-özlüyündə müəyyənləşdirir ki, bu ad göstərilən Tarui sözündən əmələ gəlmişdir.

XII—XIII əsr — Atabəylər dövlətinin paytaxtı olmuşdur.
1375—1468 — Qaraqoyunlular dövlətinin paytaxtı olmuşdur.
1469—1501 — Ağqoyunlular dövlətinin paytaxtı olmuşdur.
1501—1548 — Səfəvilər dövlətinin paytaxtı olmuşdur.

Daha sonralar Qacar sülaləsi dövründə İran vəliəhdinin qərargah şəhəri, 1905-1906 illərdə isə İran Konstitusiya İnqilabının mərkəzi olmuşdur.

Təbrizdə səkkizdən çox böyük muzey var:
Azərbaycan muzeyi Xomeyni xiyabanında
Ölçü muzeyi
Məşrutiyyə muzeyi bazarda
Şəhriyar muzeyi (rəhmətlik şair ustad Şəhriyarın evi) Məqsudiyyə məhəlləsində
Ustad Bohtuni muzeyi Lekler məhəlləsinde
Qacar muzeyi Şeşgilan məhəlləsində
Təbiət muzeyi Azadi xiyabanında, Abresanda
Bələdiyyə muzeyi saat (bələdiyyə) bürcunda










یاییلیب : چهارشنبه 26 مهر 1391 | یازار : آنا وطن سوزو | بؤلوم : تاريخي | 0 باخيش لار

Xaqani Şirvani

 


Haqqında:

Şairin adı İbrahim, atasının adı Əlidir. Orta əsr mənbələrində o, belə təqdim edilir: Əbu Bədil Əfzələddin İbrahim ibn Əli Nəccar ibn Osman ibn İbrahim Həqaiqi Həssanul-Əcəm Xaqani Şirvani. Burada Həqaiqi, Həssanul-Əcəm və Xaqani onun təxəllüsü, Əfzələddin ləqəbi, Əbu Bədil kunyəsi və Şirvani mənsub olduğu yerin adıdır.
Xaqani 1126-ci ildə Şamaxıda anadan olmuşdur. İlk təhsilini əmisindən almış və dövrünün müxtəlif elmlərinə dərin maraq göstərmişdir. Gənc yaşlarından yüksək şairlik istedadını göstərən Xaqani Şirvanşahlar sarayına dəvət edilir və orada böyük şöhrət tapır. Saray çəkişmələri və paxılların münasibəti nəticəsində şair həbs edilir. Daha sonralar Xaqani Yaxın Şərq ölkərərində səfərdə olmuş və təəssüratlarını poetik əsərlərdə vermişdir. Şair ömrünün son illərini Təbrizdə keçirmişdir. Xaqani 1199-cu ildə vəfat etmiş və Təbrizin "Şairlər qəbiristanlığı"nda dəfn edilmişdir

Həyatı:

Xaqani 8 yaşında atasıni itirmiş, dövrünün məşhur alim və həkimi olan əmisi Kafiəddin Ömər Osman oğlunun himayə və tərbiyəsi altında böyümüşdür.
Xaqani Şirvaninin Sənainin "Hədiqətül-həqiqət" əsərinin təsiri ilə "Həqayiqi" təxəllüsü ilə yazdığı şerlər ona şöhrət qazandırmışdır. 25 yaşında ikən Şirvanşahların məliküş-şüərası Əbül-üla Gəncəvinin dəvəti ilə saraya gəlmiş, onun qızı ilə evlənmiş, Əbül-ülanın ona verdiyi "Xaqani" təxəllüsü ilə şerlər yazmışdır.
Xaqani Şirvani klassik Şərq poeziyasının bütün janrlarında yüksək sənətkarlıq nümunələri yaratmışdır. Əsərləri tezliklə Yaxın və Orta Şərq ölkələrinə yayılaraq müasirlərinin diqqətini cəlb etmişdir. Bədxah saray şairlərinin haqsız hücumlarına məruz qalan Xaqani Şirvani 1156-cı ildə Məkkəyə ziyarət bəhanəsi ilə Şirvanı tərk etməyə məcbur olmuşdu. Xaqani Şirvani gizli surətdə Şirvandan getməyə cəhd göstərmiş, lakin I Axsitanın əmri ilə həbs olunaraq 1170-ci ildə Şabran qalasına salınmışdır. 7 ay həbsdə qaldıqdan sonra azad edilən Xaqani Şirvani, nəhayət, 1173-cü ildə ailəsi ilə birlikdə Şirvanı həmişəlik tərk edərək Təbrizə köçmüş, ömrünün sonunadək orada yaşamış və bu şəhərdə vəfat etmişdir. Təbriz yaxınlığında sonralar "Məqbərətüş-şüəra" adlandırılan Surxab qəbristanlığında dəfn olunmuşdur. Dahi Nizami Gəncəvi Xaqani Şirvaninin vəfatı münasibəti ilə mərsiyə yazmışdır.
Xaqani Şirvaninin ədəbi irsi zəngindir. Yaxın Şərqə səfərdən qayıtdıqdan sonra Xaqani Şirvani Yaxın Şərq ədəbiyyatı tarixində epik poeziyanın ilk görkəmli nümunələrindən hesab edilən "Töhfətül-İraqeyn" (1157) adlı məsnəvisini yazmışdır. Əsər dövrün sosial-siyasi şəraitini öyrənmək baxımından da əhəmiyyətlidir. "Mədain xərabələri" adlı məşhur fəlsəfi qəsidəsində müasirləri üçün maraqlı fikirlər irəli sürmüşdür. Xaqani Şirvani vətənpərvər şairdir. O, vətəni Şirvanı hüsnkar təbiətli, bolluq, bərəkət ölkəsi, şairlər ocağı kimi tərənnüm etmişdir. Azərbaycan ədəbiyyatı tarixində Qətran Təbrizi ilə başlanan qəzəl janrı Xaqani Şirvani və Nizami Gəncəvi yaradıcılığında kamillik dərəcəsinə çatmışdır. Cərəyan edən hadisələri real surətdə əks etdirməyə çalışan şair, saraylara nifrətini, xalqa yaxınlıq və sədaqətini, "Xaqani" deyil, "Xəlqani" olduğunu poetik bir dildə bildirmişdir. Xaqani Şirvani eyni zamanda mahir nasir olmuşdur. "Töhfətül İraqeyn" məsnəvisinə nəsrlə yazdığı müqəddimə və dövrünün məşhur adamlarına mənsur məktubları mürəkkəb bədii tərzli ifadəsi, təşbeh, istiarə, eyham və mübaliğələri ilə diqqəti cəlb edib.
Xaqani əsərlərini fars və ərəb dillərində yazsa da şerə gətirdiyi bir sira yeniliklərinə və ədəbi-bədii xüsusiyyətlərinə görə Azərbaycan məktəbini təmsil etmişdir.
Xaqaninin əsərlərinə Şərqin bir çox görkəmli şairləri nəzirələr yazmışlar. Şairin bədii irsinin öyrənilməsi ilə Azərbaycan, İran, Rusiya, Hindistan, Pakistan və Qərbi Avropa tədqiqatçıları məşğul olmuşlar. Azərbaycan alimləri akad. Həmid Araslı, Qafqaz Kəndli-Herisçi və Məmmədağa Sultanov şairin həyatını və yaradıcılığını öyrənməkdə dəyərli işlər görmüşlər.
Xaqaninin poetik əsərlərinin müəyyən hissəsinin Azərbaycan dilinə tərcüməsi M.Rahim, Ə.Vahid, M.Mübariz və başqalarına məxsusdur.
Əsərləri Hindistanda, İranda dəfələrlə çap edilmişdir. Yaradıcılığı 12-ci əsrdən tədqiqatçıların diqqətini cəlb etmiş, Azərbaycan, rus, Qərbi Avropa, İran, Türkiyə, Hindistan və s. ölkələrin şərqşünasları tərəfindən öyrənilmişdir.



Yaradıcılığı:
Xaqaninin zəngin ədəbi irsi 17 min beytlik lirik şerlər divani, "Töhfətul-İraqeyn" poemasından, bədii nəsrin maraqlı nümunələri olan 60 məktubdan ibarətdir. Divanındakı şerlər qəsidə, qəzəl, mədhiyyə, mərsiyə, rübai və s. ibarətdir. Onun ictimai-fəlsəfi məzmunlu əsərlərinə "Şiniyyə" və "Mədain xərabələri" qəsidələri, "Həbsiyyə" şerləri və "Töhfətul-İraqeyn" poeması daxildir. "Kitabi-Dədəm Qorqud" eposunun bizə gəlib çatmış əlyazma nüsxələrinin köçürülmə tarixi XVI əsrdə Dövrün ən böyük şairlərindən biri kimi tanınan Əfzələddin Xaqani yaradıcılığında diqqəti ən çox çəkən cəhət, hər beytdə, hər misrada özünü göstərən dərin obrazlılıq və elmilikdir.
İslam Şərqinin bir çox elmlərinə vaqif olan sənətkar bütün bunları quru, yorucu bir dillə yox, şirin, cazibədar, heyranedici poeziya dili ilə təqdim edir. Dövrünün elmlərini dərindən bilən Xaqani bəzən incə bir eyhamla bütöv əsərlərə sığa bilən fikir ifadə etmiş olur. Bəzən isə onun əsərlərində dövrünün şəriət xadimlərinin müəyyən etdiyi ehkamlarla uyuşmayan ezopdilli qənaətlər də irəli sürülür, poetik simvollardan geniş istifadə edilir.
Azərbaycan ədəbiyyatında ilk epistolyar məsnəvi sayılan "Töhfətül-İraqeyn" ("İki İraqın töhfəsi") (1156) poemasında da Xaqani bir sıra simvol və eyhamların köməyi ilə özü ilə mühiti arasında olan dərin ziddiyyətləri açıb göstərməyə nail olmuşdur. Bu baxımdan istər Xaqani, istərsə də Nizami yaradıcılığına dialektik inkişaf meyli xasdır. Bu şairlər təbiət və cəmiyyəti donmuş halda deyil, daim inkişaf və yüksəlişdə götürüb baxmağa güclü meyl nümayiş etdirirlər. Xüsusən Nizami yaradıcılığı bu baxımdan bütövlükdə dünya ədəbiyyatlarında özünəməxsus mərhələ təşkil edir. Xaqani Şirvani Şamaxıdakı saray mühitinin əzici təsirinə dözməmiş, Məkkəyə ziyarətə getdikdən sonra bir daha saraya qayıtmayaraq Təbrizdə məskən salmış və orada da vəfat etmişdir. Şairin məzarı Təbrizin Sürxab qəbiristanlığındakı "Şairlər məqbərəsi" adlanan yerdədir.
Xaqani həm də Azərbaycan ədəbiyyatında ən böyük lirik şairlərdən biri kimi tanınır. Onun qəzəl və rübailərində Azərbaycan poeziya məktəbinin ən yaxşı ənənələrinin əsası qoyulmuşdur. Xaqani yaradıcılığında Azərbaycan poetik məktəbinin öz əksini tapmış özəlliklərindən biri də türklüyə dərin məhəbbətdir. Sonralar Nizami yaradıcılığında bu xüsusiyyət özünün zirvəsinə çatmışdır.

Əsərləri:

Ey Xaqani, bu dünyada hər zaman,
Anan vermiş zəhmətilə sənə can.

Su, çörəyin qıt olsa da atmadın, -
Yurdun oldu bu əzablı, dar Şirvan.

Heç bir kəsə sən olmadın tüfeyli,
Kömək aldın allahdan nə anandan.

Sən oturdun kölgə kimi ananın
Cəhrəsinin kölgəsində anbaan.

Ey ağ qartal! Nə vaxtadək olacaq
Ana yurdu vücuduna aşiyan?

Nə vaxtadək, İsa kimi atasız, -
Ana ilə tanısınlar səni? Qan!

Bir dəfə də Xzır kimi yoxa çıx,
Bəsdir oldun ananla həmxaniman!

Sən qiymətli bir dürrsən, nədəndir
Oldun ana astanasından pünhan?

Sən ağıllı övladsansa dilə gəl,
Ana kimi özünü danla bir an.

Hər nə etsən ana haqqın unutma,
Bil, anandır sənə edər can qurban.

Bu ananın xatirinə, düşməndən
Gələn dərdə dözüb, sən ol mehriban.

Qorx o gündən, bir gün səni tək qoyub,
Əbədilik anan köçər dünyadan.


***

Çox ağırdır xasiyyəti mənim nəccar atamın,
Onu xalis yanar oddan yaratmış pərvərdigar.

Sanki ekiz doğulmuşdur Nəmrudun Azərilə,
Ona təlim verən usta olmuş Yusifi-nəccar.

Təbiəti: kərkisi tək, mahir olmuş yonmaqda,
Xasiyyəti, mişarı tək, yaman kəsib doğrayar.

Hər gün fələk sitəmindən o eyləyir şikayət,
Gecə Zühəl ulduzuyla səhərədək çarpışar.

Mərrix əgər olsa idi sakin birinci göydə,
Dərhal ona əl uzadıb, vurardı iki mismar.

Ağırlaşıb qocalıbdır, qıçlarını tutub yel
Başı isə dazlaşaraq, huşu pərsəng aparar.

Köhnəlmişdir lıkka kimi dərisində vücudu,
Əti sanki bədənində əprimişdir aşikar.

Nə üzündə səfası var, nə başında sevdası,
Hamımızın üzərində ağır bir yükə oxşar.

Yazıq anam mənbər kimi qısılmışdır bir küncə,
Minarə tək baş qaldırıb atam edir iftixar.

Zəmanənin mən ki belə ən layiqli oğluyam,
Osa mənim hünərimi özü üçün bilir ar.

Deyir: kaş ki, bu Xaqani bir toxucu olaydı,
Olmayaydı söz mülkündə belə qabil sənətkar.

Nə etməli, atam odur bir oğulam ona mən,
Ağ olmaram, o nə qədər eyləyərsə məni zar.

Axır mənə çörək verib bəsləmişdir birtəhər,
Böyük allah, qoru onu, bəlalardan çək kənar.


***

Bu göylər şahının lütfü mənə sayə salıb əlan,
Zavallı könlümə vermiş yeni qüvvət, yeni ruh, can.

Ürək dil açdı, şükr etdi ki, qurtardım fəlakətdən,
Nə yaxşı – söylədi canım – tükəndi möhnəti-zindan.

Belə olduqda şadlandım, nəhayət, arzuma çatdım;
Sənə qoy söyləyim indi qəribə bir gözəl dastan.

Gedib məğrib-zəminə bir kişi dərya kənarında,
Dararkən başını bir tük yerə saldı o, başından.

Köçüb sonra o, məqribdən, səyahət eylədi şərqə,
Bu müddət çox külək əsdi, yağışlar eylədi tufan.

Otuz il keçdi bu gündən, yenə səyyah gəlib qərbə,
Haman yerdən götürdü öz tükün, güldü bir az heyran.

Buna Xaqaninin halı, onun Abxazə ezamı
Necə çox oxşayır, bir bax, necə dövr eyləyir dövran.

Olub Abxaz ona məğrib, şahın dərgahı bir dərya
Zavallı canı bir tük tək düşüb qalmış ora nalan.

Əgər bir vaxt o da canın taparsa tük kimi təkrar,
Ona tənə edib, bir də gülərmi nanəcib düşman?

Olub indi mənə həmdəm səsi çaşbaş vuran bir ney,
Əlimdən öz neyimi, gör, necə aldı fələk asan.

Açılmış bir gün ağzıdır mənim ağzım bu gün yalnız,
Qızıl, yaqutla doldurmuş bütün dünyanı hər bir an.

Fəqət əfsus ki, gülməz könül Rey mülkü də alsa,
O, halbuki quru sözlə olardı nəşəli, xəndan.

Bu Kür Ceyhun olar, Tiflis Səmərqəndi qoyar dalda,
O vəqt ki, Tiflisə, Kürlə gələr Xaqani və xaqan.


***

Nə qədər ki, dövlət sənin qapındadır pasiban,
Açacaqdır qapısını sənə geniş asiman.

Qüreyşilər bayrağınla sənin səfərbər oldu,
Yəmanilər xəncərinlə sənin müzəffər oldu.

İnsaf sənin dəzgahına gəldi sevinc ilə, bax,
Zülmü sitəm astanadan qaçdı yaxa yırtaraq.

Fələk sənin qullarının qollarına baş əydi,
Ona görə fanilikdən azad oldu əbədi.

Öz qələmin rəng vermişdir məharətlə ruzgara,
Gecə, gündüz bu səbəbdən olmuş belə ağ, qara.

Söz Misrinin Yusifləri saflığına hər zaman
Nuş eyləyir mənaların badəsini durmadan.

Mənim bütün varlığımı bürümüşdür qəm, kədər,
Razılığın olmayınca, bu varlıqdan nə səmər?

Mənim yüksək qiymətimi təkcə bir sən bilərsən,
Simurğə də bu dünyada Cəmşid verə bilər dən.

Gözəl bilər bu mətləbi göy cəlallı hökmdar,
Mənim kimi yer üzündə tapılmaz bir sənətkar.

Baxma sadə bir xarratın oğluyam mən, bil, Azər
Xarrat idi, lakin oğlu Xəlil oldu peyğəmbər.

Bu sənətdə hər kəs məndən öyrəndi bir fəsahət,
Sonra gedib hazırladı mənə min cür fəlakət.

Bu təəccüb deyil, əgər bir qurşun almas qıra,
Hünər ona deyərəm ki, almas polad sındıra.

Gedən zaman bu dünyadan Sənai tək bir ustad,
Əvəz gəldim ona, atam mənə Bədil qoydu ad.

Boğazına gövhər tıxdım bu dünyanın nə qədər,
Onu aman deməyə də qoymadı bu gövhərlər.

Sən təbimin bağçasından istə təzə xurmalar,
Gedib hər bir yaramazın söyüdündən umma bar!

Hər an xurma ağacından boldu xurma dərərsən,
Yel əsərsə, kəpənəklər uçar fəqət söyüddən.

Əgər qəmdən qocalmışsa vücudum, nə eybi var? –
Mədhin ilə bu dünyanı təzələrəm aşikar!

Tərifini edən qəlbim sınsın gərək hər anda,
 


یاییلیب : چهارشنبه 26 مهر 1391 | یازار : آنا وطن سوزو | بؤلوم : تاريخي | 0 باخيش لار
 
شهر من تبريز ، شهر اولين ها
اولين چاپخانه در سال 1227 توسط شاهزاده عباس ميرزا در تبريز تاسيس شد و 12 سال بعد دومين چاپخانه در تهران تاسيس گرديد.
براي اولين بار كتب خارجي در تبريز ترجمه گرديد كه از آن جمله عبارتند از:
پطر كبير، شارل دوازدهم، اسكندر كبير
اولين رمان ايران به نام ((ستارگان فريب خورده- حكايت يوسف شاه سراج)) توسط ميرزا فتحعلي آخوند زاده در تبريز به رشته تحرير در آمد.
اولين دايرهّ المعارف توسط محمد رضا زنوزي تبريزي نوشته شد.
اولين كتابخانه عمومي توسط ميرزاحسن خان خازن لشگر در سال 1312 در تبريز تاسيس شد
اولين سينماي ايران پس از پنج سال از اختراع جهاني آن (توسط برادرن لومير)، در تبريز با نام سولّي(آفتاب) تاسيس گرديد
اولين نمايشنامه و تئاتر در تبريز به سال 1261 شكل گرفت.
اولين عكاسخانه توسط قاسم ميرزا در تبريز راه اندازي شد.
اولين فوتباليست شاغل در اروپا (بلژيك) به نام حسين صدقياني از اهالي تبريز در سالهاي 1309-1311 بهترين گل زن باشگاههاي اين كشور بود و در فينال جام باشگاههاي بلژيك با به ثمر رساندن سه گل باعث قهرماني تيم رويال شالروا اسپورتينگ كلوپ در مقابل تيم بروكسل گرديد.

در زمينه پزشكي:
- نخستين طبيب محصل فرنگ
- نخستين كتابهاي پزشكي
-نخستين آبله‌كوبي
- نخستين دانشكده پرستاري مامائي
- نخستين دندانهاي مصنوعي
- اولين عمل قلب باز
- پيوند قلب برروي سگها

و نخستين عمل پيوند كليه توسط دكتر جواد هيات در سال 1347 در تبريز به انجام رسيد.
اولين هوانورد ايراني به نام كلنل محمد تقي خان پسيان از اهالي تبريز بود.
اولين كارخانه اسلحه و مهمات در شهر تبريز بنا نهاده شد.
اولين كارخانه چيني سازي در شهر تبريز ساخته شد
اولين كارخانه توليد برق در اين شهر و اولين خياباني كه در آن از چراغهاي برقي استفاده شد خيابان چراغ گازي تبريز بود
اولين ضرابخانه ماشيني و انتشار اسكناس از فعاليت هاي اين شهر اولين ها بود.
اولين شهر ايران كه صاحب تلفن شد تبريز بود.
اولين انجمن زنان در تبريز توسط صاحب سلطان خانم تشكيل گرديد.
اولين بلديه و نظميه پليس مردمي و شهرداري ايران متعلق به تبريز است
اولين مهمانخانه توسط ميرزا اسحق خان معززالدوله در تبريز پذيراي مهمان گرديد.
اولين مدرسه كر و لال ها توسط جبار باغچه بان و اولين مدرسه نابينايان توسط يك ميسيون آلماني و اولين مدارس حرفه اي و بازرگاني توسط محمدعلي تربيت و اولين كودكستان توسط ابوالقاسم فيوضات در تبريز بنا گذاشته شد.
اولين پايگاه لرزه نگاري در تبريز (شهر زلزله خيز) بنا گذاشته شد.
 



یاییلیب : چهارشنبه 26 مهر 1391 | یازار : آنا وطن سوزو | بؤلوم : تاريخي | 0 باخيش لار
در دنيا حدود 40 ملت داراي ادبيات حماسي هستند كه تركان سرآمد تمام اين ملل مي باشند ، بطوريكه تركان حماسه هايي از قبيل ماناس متعلق به تركان قرقيز ، آلپاميش متعلق به تركان قزاقي ، اوغوزنامه و دده قورقود و كوراوغلي متعلق به تركان اوغوز و اويغور را خلق كرده اند كه سرآمد ديگر ملل حماسه ساز جهان هستند . براي روشن تر شدن موضوع حماسه هاي ماناس ، مهابهاراتاي هندي ها و شاهنامه را باهم مقايسه مي كنيم . منظومه ي ماناس مبارزه ي ماناس قهرمان تركان را با چيني ها و مغولان را در بر مي گيرد كه حداقل داراي 1000.000 بيت مي باشد (1 ) درحالي كه مهابراتا كه به سانسكريت هندكي نوشته شده حداكثر داراي 440.000 بيت است و شاهنامه ي فردوسي فقط حداكثر 60.000 بيت را در بر مي گيرد . حال اگر يك مقايسه ي دو دو تا چهارتا داشته باشيم خواهيم ديد كه منظومه ي ماناس كه حداقل ابيات آن در نظر گرفته شده است 5/2 برابر منظومه ي مهاباراتا و 17 برابر شاهنامه است ، لازم به ذكر است كه ماناس فقط يكي از حماسه هاس تركان مي باشد . ( 1 ) 1 – هفته نامه ي شمس تبريز شماره ي 45 ص 5 مقاله ي دكتر فيض الهي وحيد يازان : كامران فريدوني كشكولي

یاییلیب : چهارشنبه 26 مهر 1391 | یازار : آنا وطن سوزو | بؤلوم : تاريخي | 0 باخيش لار

كشف استخوان سگ در سقف آرامگاه كوروش!
سايت "ميراث آريا" وابسته به سازمان ميراث فرهنگي طي خبري مدعي شد كه قطعه استخوان پيدا شده در سقف آرامگاه كوروش متعلق به يك قلاده سگ بوده است.
به گزارش خبرنگار مهر، مدتها پس از انتشار اخبار مربوط به مرمت غيرعلمي و غيراصولي آرامگاه كوروش توسط مرمتگران سازمان ميراث فرهنگي در سال گذشته ، كشمكش بر سر علمي بودن يا نبودن آن همچنان ادامه دارد.
در آخرين اقدام ، سازمان ميراث فرهنگي متن نامه اي با عنوان "اعتراض جمعي از باستان شناسان و مرمتگران اين سازمان نسبت به عملكرد خبرگزاري مهر" را منتشر كرده است.
از جمله موارد مطرح شده در اين نامه موضوع پيدا شدن يك قطعه استخوان سگ در سقف آرامگاه كوروش بوده است! بر اساس ادعاي سايت خبري اين سازمان " كارشناسان پس از بررسي*هاي بيشتر به اين نتيجه رسيدند كه اين استخوان قطعه*اي از استخوان بدن يك سگ بوده است. "
اين در حالي است كه اساساً خبرگزاري مهر هيچگونه قضاوتي درباره اين استخوان نكرده بود و تنها با ارائه پرسشي خواستار پاسخ به اين سئوال هاي مشخص شده بود كه "آيا درباره اين استخوان مطالعاتي انجام شده است؟ اين استخوان الان كجاست؟ آيا اين استخوان نمي توانسته فرضيه دفن كوروش در سقف آرامگاه را تقويت يا حتي رد كند؟"

 


استخوان پيدا شده در سقف آرامگاه كوروش كه براي اولين بار خبرگزاري مهر تصوير آن را منتشر كرد
جالب توجه اينجاست كه در همان زمان حسن راهساز سرپرست تيم مرمت آرامگاه درباره اين استخوان و سئوال خبرگزاري مهر گفته بود: "در همان دوره*اي كه دكتر سامي كار مرمت را انجام مي*داده تيم بنايي*اش با استفاده از نردبان بالا مي*رفته*اند و غذاي خود را نيز همان بالا روي سقف مي*خورده*اند. بنا آمده غذايش را خورده و استخوان و بقاياي غذا را درون حفره*ها ريخته، حالا من بگويم اين استخوان كوروش است؟! اين استخوان حيواني بوده است نه انساني."
با اين همه آنچه كارشناسان مرمت و ميراث فرهنگي را به كنكاش وا مي دارد اين است كه اساساً استخوان سگ در سقف آرامگاه كوروش چه مي كرده؟ چگونه يك قطعه از استخوان سگ به سقف محصور از سنگ چند هزار ساله آرامگاه كوروش راه يافته است؟ آيا درباره اين استخوان آزمايشات مربوط به ساليابي صورت گرفته يا نه؟ و اين قطعه استخوان متعلق به كدام دوره تاريخي بوده است؟
خبرگزاري مهر ضمن استقبال از پاسخگويي به سئوالات طرح شده و توصيه مسئولان سازمان ميراث فرهنگي به تعامل و رفتار قانوني براي آگاهي افكار عمومي ، اميدوار است تا سازمان ميراث فرهنگي بررسيهاي علمي، آزمايشگاهي و ساليابي خود را درباره چگونگي كشف اين موضوع در اختيار اذهان عمومي به منظور رفع هرگونه شبهه قرار دهند.
علاوه بر اين كارشناسان مرتبط با اين خبرگزاري پس از گذشت ماهها از بي پاسخ ماندن 28 سئوال علمي طرح شده در اين خبرگزاري همچنان منتظر پاسخ سئوالات خود هستند.



یاییلیب : پنجشنبه 21 اردیبهشت 1391 | یازار : آنا وطن سوزو | بؤلوم : تاريخي | 0 باخيش لار
البته هر كس حق دارد, درباره­ي مسائل ملّي و تاريخي خود فكر كند, مطالعه و تحقيق انجام دهد, نتيجه­ي مطالعات و تحقيقات خود را بيان كند؛ ولي شرعاٌّ و اخلاقاٌّ احدي عذر و بهانه­اي براي اغفال مردم و تحريف افكار عمومي را ندارد و نبايد حقايق تاريخي و مصالح ملّي مردم و مملكت را فداي اغراض شخصي خود نمايد. آنچه مسلّم است و در اغلب منابع تاريخي به آن اشاره شده, اين است كه, در زمان خلفاي عباسي در اغلب ممالك اسلامي قيامهاي بزرگ و كوچك به عليه دستگاه خلافت رخ مي­داد. البته هر يك از اين قيامها انگيزه­ي خاصّ خود را داشت كه مي­توان به قيامتهايي در خراسان, طبرستان, سيستان و آذربايجان اشاره كرد. قيام آذربايجان و يا قيام «آل­گئييملي­لر» سرخ جامگان در منطقه گوهستاني قاراداغ آذربايجان جنوبي روي داده و مركز فرماندهي و رهبري آن در بالاي صخره­اي عظيم در ارتفاعات شهرستان «كليبر» امروزي و در قلعه­اي به نام قلعه­ي « بَذ » بَي,[1] يعني «قلعه­ي بابك» امروزي بود. قيام مزبور بيش از چهل سال ادامه يافت. سرخ جامگان در اين مدت بارها با سپاهيان خلفاي عباسي كه به سركوب آنان فرستاده مي­شدند جنگيدند, كشتند, كشته شدند, با خون خود دشتها, درّه­ها و كوههاي آذربايجان را سيراب و از ناموس و ميهن خود دفاع كردند و بارها طعم تلخ شكست را به قوشونهاي خلفا چشاندند. خلفايي كه اسلام را براي حكومت, اغفال تودة مردم و چپاول آنان آلت دست قرار داده بودند. خلفايي كه خود را خليفة خدا در روي زمين وانمود مي­كردند, نمازهاي جمعه مصلحتي برگزار مي­كردند, به حج مي­رفتند . ولي در زندگي شخصي آنان اثري از اسلام ديده نمي­شد. المعتصم­بالله كه يكي از فرزندان هارون خليفة عباسي بود, بعد از برادرش مأمون به مسند خلافت تكيه زد. او براي فائق آمدن به نهضت آذربايجان كه با وجود آن آرامش خلفاي ماقبل او سلب شده بود, راهي جز دست زدن به حيله­ي ناجوانمردانه پيدا نكرد و براي عملي كردن نقشة خود از شخصي به نام «آﭬـشين» «awşin» كه از تركان اؤزبك بود و شايد به وسيله­ي او راحت­تر ­مي­توانست به بعضي از سرداران و سركردگان سرخ جامگان ترك آذربايجان[2] نفوذ كند, استفاده كرد. و متأسفانه موفّق هم شد. آﭬـشين بعضي از سركردگان سرخ جامگان را با وعده و وعيد از اطراف بابك پراكنده ساخت سپس با جنگي نابرابر بابك را از قلعه به پايين كشيد و با حيله­ و دسيسه­ي سهل ­ابن­سُمبات كه احتمالاٌّ ارمني هم بود و از طرف خليفه فرمانروايي قسمتي از مناطق شمال رود ارس را در دست داشت, او را دستگير و به مركز خلافت يعني «سامّرا» منتقل و در نتيجه سر سختي كه در برابر خليفه هم از خود نشان داد, مصله و پس از آن به قتل رسيد. *** آنچه در مقالات و سخنرانيها درباره­ي قيام سرخ جامگان كمتر مورد توجه قرار گرفته, بررسي عقايد ديني آنان از راه تعقّل و تفّكر مي­باشد. همانطور كه قبلاٌّ نيز اشاره شد, عدّه­اي آنان را مسلمان دانسته و براي اثبات ادعاي خود ادّله و براهيني نيز ارائه مي­دهند. عدّه­اي نيز آنان را غير مسلمان دانسته و يا غير مسلمان معرفي كرده­ كه بتواند به راحتي به بدگويي و تخريب وجهه­ي آنان بپردازد. در برابر نظر اين اشخاص بايد گفت: اوّلاٌّ سرخ جامگان مسلمان بودند, به اين دليل كه مردم آذربايجان در زمان خليفه­ي دوم « عمر ابن­خطّاب» اسلام را پذيرفته بودند در اين صورت چگونه مي­توانيم بگوييم عدّه­اي غير مسلمان در نقطه­اي از مملكت اسلامي آنهم به مدت چهل سال اگر نگوييم حكومت محلّي كوچكي را تشكيل داده بودند, مي­توانيم بگوييم كه سازمان و تشكيلات سياسي – نظامي مقتدري را به هم رسانده كه در صورت لزوم مي­توانستند در مقابل سپاهيان رزم آزموده و تا دندان مسلح هزاران نفري خلفاي عباسي مقاومت كنند و آنان را از آذربايجان دور نمايند. تأمين غذا, پوشاك, سلاح, مركب, علوفه و تجهيزات اسبان و غيره براي عدّه­اي غير مسلمان در مركز بلاد اسلامي آنهم در آن دوران كاملاٌّ غير ممكن بود. يعني مسلمانان به هيچ وجه به خود اجازه نمي­دادند, كساني كه آيين آنان را قبول ندارند, با آنان داد و ستد كنند و مايحتاج آنان را فراهم آورند. پس همكاري و تأمين مايحتاج آنان و عدم ممانعت از استقرار آنان در بين خودشان به اين معني است كه آنان را در هر آييني كه بودند, قبول داشتند و در حين هجوم سپاهيان خليفه, همين مردم مسلمان نه تنها به ياري سپاهيان خليفه­ نمي­شتافتند, بلكه بابك و بابكيان را پشتيباني مي­كردند و اگر چنين نبود, يعني حمايت مردمي در پشت سرخ جامگان نبود هرگز نمي­توانستند به مدت بيش از چهل سال در آن منطقه مقاومت و با سپاهيان مجهز خليفه مقابله كنند. به بيان ساده­تر, اگر مسلمان هم نبوده باشند, براي مردم مسلمان بهتر از خلفايي بودند كه به نام اسلام, اموال و نواميس مردم را پايمال مي­كردند به همين دليل هم مردم عاقل و فهيم آذربايجان كافر يك­رو و مردانه­صفت را به منافق مسلمان­نماي چندين چهره ترجيح مي­دادند. اگر به قرآن هم مراجعه كنيم مي­بينيم, خداوند نيز منافقين يعني مسلمان­نمايان را كه اسلام و قرآن را دست آويز و مستمسك براي رسيدن به مقام و مال و منال و غيره قرار داده بودند, بيشتر از كافراني كه صراحتاٌّ مي­گفتند: ما ايمان نمي­آوريم, نكوهش مي­كند. به عبارتي ديگر از نظر قرآن نيز منافقين يعني مسلمان­نمايان, مذموم­تر, پست­تر و منفورتر از كافران يعني كساني هستند كه به دين اسلام نه گرويدند. اگر به تاريخ بعد از اسلام و زندگي ائمه معصومين هم دقت كنيم, متوجه مي­شويم كه همة قاتلين ائمه شهيد, منافقين و حكّامي بوده­اند كه به ظاهر براي حفظ مصالح اسلام و در حقيقت براي حفظ حكومت خودكامه­ي خود و ادامه چپاول اموال و نواميس مردم پا برهنه دست به چنين جنايات تاريخي زده­اند. در جواب عدّه­اي از قلم بدستاني كه ادّعا مي­كنند: بابك و سپاهيان او با اسلام و مسلمانان مي­جنگيده و در مقابل اسلام صف­آرايي كرده­اند بايد بگوييم:اگر شما خلفاي عباسي را با آن جناياتي كه مرتكب مي­شدند و امامان شيعه را با حِيَل مختلف به قتل مي­رساندند, مسلمان بدانيد, در اين صورت بابك با مسلمانان جنگيده است؛ ولي اگر امام هفتم شيعيان امام موسي­كاظم (ع) كه توسط هارون خليفه­ي عباسي محبوس و سپس شهيد شد و نيز فرزند آن حضرت امام رضا (ع) توسط فرزند هارون عباسي يعني مأمون مسموم و شهيد گرديد, همچنين امام محمدتقي (ع) كه توسط المعتصم­بالله مسموم و به شهادت رسيد و ساير امامان شيعه را امام و طرفدار حق و عدالت مي­دانيد, هرگز نمي­توانيد قاتلين آنها يعني هارون, مامون و معتصم را مسلمان و خليفه­ي اسلام بدانيد و كساني را كه با آنان و قول­خورگان آنان جنگيده نكوهش نماييد. بابك و بابكيان چه مسلمان باشند و چه نباشند با منافقين و با دشمنان امامان معصوم شيعه جنگيده­اند. و اگر مرامشان دفاع از اسلام و امامان شيعه نبوده باشد, دفاع از حقوق اوّليه و نواميس ملّي و خانوادگي مسلمانان بوده است و اگر نگوييم, در كنار ائمّه­ي معصومين با خلفاي منافق عباسي مبارزه مي­كردند, مي­توانيم بگوييم كه امامان و سرخ جامگان هر دو طرف مقابل خليفه بوده و هر دو مظلوم يك دستگاه حكومتي واقع شده بودند. در نتيجه مبارزات بابك و سرخ­جامگان نه تنها مبارزه با اسلام نبود, بلكه خواه- ناخواه خدمت به اسلام واقعي و عدالت بود. اگر ائمه با كلام گهربار و آگاهي دادن به مردم ماهيت دستگاه خلافت را بر ملا مي­كردند, سرخ­جامگان نيز با همان دستگاه خلافت به مبارزة مسلحانه مي­پرداختند. در نتيجه خلفاي عباسي امامان شيعه و مبارزان آذربايجان را مانع رسيدن به مقاصد شوم خود مي­دانسته, با هر دو دشمني مي­ورزيدند. اين حقيقت تاريخ است. ——————————————————————————– [1] - تغيير حرف «ذ» به «ي» در تركي قديم و بويژه در كتاب ديوان لغات­الترك بيشتر به چشم مي­خورد. [2] - ممكن است كسرويست­ها و طرفداران جعليّات احمد كسروي ادّعا كنند كه زبان آذربايجان بعد از آمدن سلاجقه به تركي برگشته است. در جواب اين عدّه بايد گفت: در كتاب «قرآنِ كريم و اقوام» نوشته­ي مرحوم پروفسور زهتابي كه با استناد به منابع موثّق به رشته­ي تحرير در آمده است, مي­خوانيم: - والي آذربايجان در زمان خليفه عثمان ­ابن­عفّان, كه با روي كار آمدن حضرت علي از آذربايجان راهي دمشق شد و به معاويه پيوست. در گزارش خود ار آذربايجان به معاويه مي­گويد: مردم آذربايجان به زبان تركي صحبت مي­كنند. گذشته از اين, مگر سلاجقه از شرق و از خراسان وارد ممالك ايران نشدند و مگر سالها در همة ممالك ايران حؤكمراني نكردند؟ چرا تنها زبان يك مملكت, آنهم آذربايجان را عوض كردند؟ همچنين اكنون با وجود اين همه رسانه­ها و تحصيل اجباري به زبان فارسي, مطبوعات, روزنامه­ها, ارعاب, توهين, تحقير, تحميل, تطميع, زبان مردم آذربايجان, كردستان, بلوچ, خوزستان, گيلك, تركمن و غيره به فارسي برنگشته و فقط اگر مجبور باشند. به زبان فارسي صحبت مي­كنند؛ ولي در زمان سلجوقيان بدون همه­ي راهكارها و ابزارهاي صنعتي امروزي و بدون اجباري كه در عصر حاضر اعمال گرديد, چگونه ممكن است زبان ملتي( از زباني كه اصلاٍّ وجود نداشته, و اگر وجود مي­داشت, بايد مثل ساير زبانهاي مرده در هزاران سال قبل, از اين زبان هم اثري كتبي, سنگ نوشته, اثر افواهي و فولكلوريك به جاي مي­ماند.) به زبان تركي تغيير كند؟

یارپاق لار : 1

دریافت کد نمایش تبلیغات حیدربابا یه سلام!